De ramp en de hulp in Zuid-Soedan

Wat is er aan de hand?

In Zuid-Soedan heersen door oorlog, een ingestorte economie en droogte enorme voedseltekorten. Begin maart 2017 verkeert 60 procent van de bevolking in nood en hebben bijna 5 miljoen kinderen acuut voedselhulp nodig. Op 20 februari 2017 kondigden de Verenigde Naties en de Zuid-Soedanese regering hongersnood af in twee deelstaten in de staat Unity. Zo’n 100.000 mensen dreigen van de honger om te komen. Zeker 30% van de jonge kinderen is (ernstig) ondervoed in de districten Leer, Panyijiar en Mayendit. Ook andere staten bevinden zich op de rand van de hongersnood.

Quote (Jonathan Veith, UNICEF): “Families have been doing everything they can to survive, but they are now running out of options.”

Cijfers (mei 2017)

  • 7,5 miljoen mensen (60%*) zijn in nood
  • 4,9 miljoen mensen (39%) verkeren in acute voedselnood
  • 100.000 mensen lijden aan hongersnood in de staat Unity
  • 270.000 kinderen lijden aan ernstige en acute ondervoeding
  • 1,9 miljoen mensen zijn op de vlucht binnen Zuid-Soedan, 1,5 miljoen mensen zijn gevlucht uit Zuid-Soedan

* Zuid-Soedan heeft in totaal 12,5 miljoen inwoners

Hoe is het er nu (november 2017)?
In Zuid-Soedan vindt al jaren een burgeroorlog plaats door een scheuring binnen de regering. Door het geweld zijn 2,1 miljoen mensen naar buurlanden gevlucht en dat aantal groeit nog steeds. Oeganda draagt de grootste last en vangt sinds augustus al ruim 1 miljoen vluchtelingen op. Buurlanden Soedan, Ethiopië en in mindere mate Kenia, de Democratische Republiek Congo en de Centraal Afrikaanse Republiek vangen eveneens mensen op. Bijna 1,9 miljoen hebben in eigen land een veiliger heenkomen gezocht.

De hongersnood in de voormalige provincie Unity is sinds juni 2017 gelenigd. Tegelijkertijd is het aantal mensen in geheel Zuid-Soedan dat hulp nodig heeft toegenomen van 4,9 miljoen in mei naar 6 miljoen mensen in juli, bijna de helft van het totaal aantal inwoners van het jongste land van de wereld. Vanwege aanhoudende gevechten hebben mensen beperkt toegang tot humanitaire hulp of tot markten waar voedsel te verkrijgen is. Daarbij is de voedselproductie laag, omdat mensen hun land niet kunnen bewerken door het geweld en raken voedselvoorraden op. Het land is zo onveilig dat de handel helemaal platligt en er nauwelijks werkgelegenheid is. Door enorme inflatie en de lage productie zijn de voedselprijzen bovendien hoog, terwijl de arme bevolking al geen geld had om voedsel tegen normale prijzen te kopen.

Na jarenlange droogte met als gevolg mislukte oogsten en uitstervend vee is er sinds juli in delen van het land voldoende tot veel regen gevallen. Dit betekent weer voldoende drinkwater voor vee en goede condities om het land te bewerken als de veiligheidssituatie dit toelaat. In sommige delen valt juist weer zoveel neerslag dat er overstromingen ontstaan, wat het zaaien juist weer onmogelijk maakt. In het zuidwesten van het land blijft de neerslag beperkt. Recente oogsten zorgen dat gezinnen weer enig voedsel in huis hebben, maar de landelijke productie blijft ver achter bij het jaarlijkse gemiddelde, waardoor prijzen op de markt hoog blijven en er onvoldoende voedsel is om voldoende voorraden aan te leggen voor magere tijden. Daarbij wordt het land geteisterd door een epidemie van rupsen (Fall armyworm), die de oogsten aanvreten.

Er is een tekort aan basisvoorzieningen, zoals gezondheidszorg en onderwijs. Ziektes worden overgedragen door slechte hygiëne en vervuild (drink-)water, en door hun verzwakte staat zijn mensen hier extra vatbaar voor. 57% van de medische faciliteiten, zoals ziekenhuizen, functioneert niet meer. Mede daardoor is het lastig om de dodelijke cholera-uitbraak te stoppen. Onder leiding van Unicefs Cholera Task Force is het de hulporganisaties en het Ministerie van Gezondheidszorg gelukt de verspreiding van cholera af te remmen en werden eind september 2017 nog maar 15 ziektegevallen per week gerapporteerd, waar het eind augustus nog 40 zieken per week waren.

Hoe helpen we?

Samen zorgen de hulporganisaties in Zuid-Soedan voor:

  • Voedselhulp: uitdelen voedsel en voedingssupplementen (specifiek bijvoeding van ernstig ondervoede kinderen, zwangeren, borstvoeding gevende vrouwen), voedselbonnen of multifunctionele bonnen voor voedsel alsook andere items als zeep en huishoudelijke artikelen, geldelijke bijdragen, voorlichting over voeding over jonge kinderen aan verzorgers.
  • Water en sanitatie: herstel en constructie van waterbronnen, pompen, latrines, uitdelen van hygiëne kits, geven van hygiënevoorlichting en training, trainen van water comités, sanitatie en hygiëne faciliteiten in scholen.
  • Gezondheidszorg: basisgezondheidszorg, mobiele teams voor geïntegreerde levensreddende hulp
  • Levensonderhoud/voedselveiligheid: uitdelen van droogtebestendige zaden, vis- en landbouwgereedschap, distributie overlevingskits, geld voor werk.

Welke organisaties helpen in Zuid-Soedan?
Cordaid, ICCO&Kerk in Actie, Nederlandse Rode Kruis, Oxfam Novib, Plan Nederland, Save the Children, Stichting Vluchteling en Terre des Hommes zijn vanuit Giro555 verantwoordelijk voor de noodhulp in Zuid-Soedan.

Bronnen: UN OCHA, Reliefweb, FEWSNET, zes-maandenrapportage Gir0555

De samenwerkende hulporganisaties achter Giro555: