Noodhulpcoördinator: “De noodhulp van nu is toen ontstaan.”

“Ik heb nooit meer zoiets meegemaakt,” vertelt Inge Leuverink, indertijd noodhulpcoördinator bij Cordaid, als ze terugblikt op de hulp na de tsunami. “Het was hectisch, alle hens aan dek. We hebben enorm hard gewerkt, maar ook heel veel geleerd. Onze aanpak om na een ramp met gemeenschappen te werken aan herstel en tegelijkertijd aan voorbereiding op de volgende catastrofe, is toen ontstaan.”

“Ik weet nog dat ik direct na de ramp een collega in Sri Lanka aan de telefoon had”, zegt Leuverink. “Ze vertelde over de lijkengeur. En dat mensen óf dood lagen op het strand óf gezond waren. We beseften toen dat medische hulp niet de grootste prioriteit had, maar het snel inzetten op herstel: huizen bouwen, zorgen dat vissers weer boten hebben, dat kinderen naar school kunnen gaan. Terugblikkend is Leuverink ervan overtuigd dat Cordaid er goed aan heeft gedaan om toen snel op herstel en wederopbouw in te zetten. “Duizenden aardbevingsbestendige huizen en tientallen scholen hebben we in Indonesië, Sri Lanka en India gebouwd. Die staan nog steeds. Voor de tsunami stortten scholen in bij de eerste de beste aardbeving. Hoe pijnlijk ook, rampen zijn ook toetsstenen voor verbetering.”

Lessen
Er zijn veel lessen geleerd in die tsunami-periode. Dingen die achteraf beter hadden gekund. Het kan bijna niet anders in een operatie over meerdere landen en in moeilijke omstandigheden. Zo was er het botenprogramma. “Onder de druk om snel met resultaten te komen, ook naar het Nederlandse publiek, hebben we toen te weinig de tijd genomen om de kwaliteit van de boten te waarborgen en de distributie goed te regelen. Wat niet betekent dat wel degelijk honderden vissers snel weer een inkomen hadden dankzij de boten.”

Slow hurry
Snel handelen om levens te redden en tegelijk de tijd nemen om het werk goed te doen, en om lokale gemeenschappen te betrekken … het is dé evenwichtsoefening van elke noodhulpoperatie. Leuverink: “De druk om snel te werken was te groot. Maar hoe lang hebben we erover gedaan om die ene wijk in Enschedé na de vuurwerkramp weer op te bouwen? Waarom dan soms het onmogelijke verwachten in Atjeh of Sri Lanka? Ik heb geleerd dat slow hurry belangrijk is: heb haast om mensenlevens te redden met schoon drinkwater, voedselhulp, onderdak, maar neem tegelijk de tijd om goed de noden in kaart te brengen, getroffen goed te consulteren (met hen werken in plaats van voor hen werken) om wat je doet te evalueren en constant je interventies aan te passen aan een steeds veranderende realiteit. Die twee paden tegelijk bewandelen, dát is de kunst.”

Nieuwsoverzicht

De samenwerkende hulporganisaties achter Giro555: