In december 1987 kwam Nederland massaal in actie voor mensen die werden getroffen door honger, armoede en economische problemen in verschillende Afrikaanse landen. Onder de naam ‘Afrika Nu’ sloegen hulporganisaties, omroepen, bedrijven en duizenden Nederlanders de handen ineen om geld in te zamelen voor noodhulp.
De actie groeide uit tot een indrukwekkend voorbeeld van maatschappelijke betrokkenheid. Van scholieren en ziekenhuispersoneel tot politieagenten en bekende Nederlanders: overal in het land werden initiatieven opgezet om geld op te halen voor mensen die in moeilijke omstandigheden leefden.
Afrika in de greep van een crisis
De jaren tachtig waren voor veel Afrikaanse landen een moeilijke periode. Langdurige droogte, mislukte oogsten en economische tegenslagen zorgden voor voedseltekorten en toenemende armoede. Tegelijkertijd kampten veel landen met hoge schulden aan buitenlandse banken en overheden. Daardoor bleef er minder geld over voor essentiële voorzieningen zoals gezondheidszorg, onderwijs en voedselvoorziening.
In de televisie-uitzending van het actualiteitenprogramma Aktua, die volledig in het teken stond van Afrika Nu, werden de gevolgen van deze crisis zichtbaar gemaakt. Vanuit Zambia vertelde de Nederlandse arts over de situatie in het ziekenhuis waar hij werkte: “Wat er de laatste drie, vier jaar is veranderd, is de enorme toename van ondervoede kinderen,” vertelde hij. Op een kinderafdeling met 26 bedden verbleven meer dan 60 ondervoede kinderen. De reportage maakte duidelijk dat de crisis niet alleen zichtbaar was in de statistieken, maar vooral in het dagelijks leven van gezinnen die steeds moeilijker aan voldoende voedsel en medische zorg konden komen.
Ook de Zambiaanse president Kenneth Kaunda kwam in de uitzending aan het woord. Hij waarschuwde voor de gevolgen van de zware schuldenlast waarmee veel Afrikaanse landen te maken hadden. Volgens hem dreigden de noodzakelijke economische hervormingen ten koste te gaan van de bevolking en werd daarmee de toekomst van landen op het spel gezet.
Heel Nederland komt in beweging
De uitzendingen over ‘Afrika Nu’ riepen veel reacties op. Overal in Nederland ontstonden initiatieven om geld in te zamelen. In Rotterdam gingen studenten van een Pabo de straat op om liedjes te zingen voor Afrika. De opbrengst van hun actie werd gedoneerd aan Giro555.
Angela Groothuizen in het tv-programma Aktua
Ook medewerkers van het Academisch Ziekenhuis Leiden besloten een bijdrage te leveren. Bij het ophalen van hun kerstpakket werden collega’s gevraagd vijf gulden te doneren. Het geld werd verzameld in een grote melkbus.
Door het hele land ontstonden vergelijkbare acties. Scholen, kerken, verenigingen en bedrijven organiseerden inzamelingen en evenementen om geld op te halen voor mensen in nood. De actie groeide uit tot een nationale beweging waarin duizenden Nederlanders hun betrokkenheid toonden.
Bekende Nederlanders steunen ‘Afrika Nu‘
Ook bekende Nederlanders verbonden hun naam aan de actie. Het populaire zangduo Saskia en Serge zette zich in voor ‘Afrika Nu’ en hielp aandacht te vragen voor de inzamelingsactie. Daarnaast ondersteunde filmmaker Bert Haanstra, een van de meest invloedrijke documentairemakers die Nederland heeft gekend, de actie.
Hun betrokkenheid droeg eraan bij dat de actie een breed publiek bereikte. Samen met vele andere Nederlanders uit de wereld van media, cultuur en entertainment hielpen zij om de situatie in Afrika onder de aandacht te brengen en mensen te stimuleren een bijdrage te leveren.
Fietsen voor Afrika
Sommige deelnemers gingen nog een stap verder. Een groep Rotterdamse politieagenten besloot van Genève naar Rotterdam te fietsen om geld in te zamelen voor Afrika Nu. Voor iedere gereden kilometer zochten zij sponsors. “Wij zijn eigenlijk erg dure fietsers,” grapte een van de agenten in een reportage. Hun doel was ambitieus: zij hoopten meer dan 100.000 gulden op te halen en droomden zelfs van een opbrengst van 200.000 gulden.
Het initiatief liet zien hoe creatief Nederlanders waren in hun steun aan de actie. Niet alleen door geld te geven, maar ook letterlijk door zelf in beweging te komen.
De kracht van Giro555
Ook de manier van doneren zag er in 1987 anders uit dan vandaag. Donaties kwamen binnen via telefoonlijnen, bankoverschrijvingen en girokaarten. Tijdens de uitzending werd gemeld dat veel mensen de cijfers uit het bekende gironummer lieten terugkomen in hun gift. Bedragen van 5,55 gulden, 55,55 gulden en zelfs 5.555,55 gulden kwamen voorbij.
De actie maakte duidelijk wat een gezamenlijke nationale campagne kan betekenen. Door de krachten van hulporganisaties, media en het publiek te bundelen, ontstond een beweging die veel groter was dan de som der delen.
Een blijvende erfenis
‘Afrika Nu’ behoort tot de belangrijke acties uit de geschiedenis van Giro555. De campagne liet zien dat Nederlanders bereid zijn massaal in actie te komen wanneer mensen elders in de wereld hulp nodig hebben.
De manier waarop geld wordt ingezameld is inmiddels veranderd. Girokaarten maakten plaats voor online donaties, telefoons werden aangevuld met livestreams en sociale media. Maar de kern van de actie uit 1987 is onveranderd gebleven: wanneer mensen in nood zijn, kunnen we samen meer bereiken dan alleen.
‘Afrika Nu’ liet zien hoe groot de kracht van solidariteit kan zijn. Een les die bijna veertig jaar later nog steeds actueel is.
De samenwerkende hulporganisaties achter Giro555:
Bij uitzonderlijke rampen slaan de samenwerkende hulporganisaties de handen ineen onder de naam Giro555. Heel Nederland kan zich aansluiten om geld in te zamelen voor hulp aan slachtoffers. Samen in actie voor noodhulp. Meer informatie
