Op 26 december 2004 werd Zuidoost-Azië getroffen door een van de grootste natuurrampen van deze eeuw. Een zware zeebeving voor de kust van het Indonesische eiland Sumatra veroorzaakte een tsunami die grote delen van de Indische Oceaan bereikte. De vloedgolven verwoestten kustgebieden in tien landen en kostten aan meer dan 230.000 mensen het leven. Miljoenen anderen verloren familieleden, hun huis, hun werk of vaak: alles tegelijk.

Giro555 opent een nationale actie

Vrijwel direct na de ramp kwamen de hulporganisaties achter Giro555 in actie. Heel Nederland leefde mee met de slachtoffers. Mensen doneerden massaal, scholen en verenigingen organiseerden inzamelingsacties en bedrijven droegen bij aan de hulpverlening.

De betrokkenheid was overal zichtbaar. Een zesjarige jongen verkocht zelfgemaakte tekeningen om geld in te zamelen. Families organiseerden acties zoals auto’s wassen en frikandellen bakken voor het goede doel. Studenten in Delft leverden lege kratten in en schonken het statiegeld aan Giro555. Ook gemeenten, bedrijven en organisaties kwamen in actie. Zo plaatsten bedrijven collectebussen en schonken NS-conducteurs hun beltegoed aan Giro555.

Op 6 januari 2005 vond een landelijke actie op televisie plaats waarbij Nederland samen geld inzamelde voor de slachtoffers van de tsunami. Ook het nummer ‘Als je iets kan doen’ van ‘Artiesten voor Azië’ groeide uit tot het symbool van de actie. Het lied bracht de saamhorigheid en betrokkenheid van miljoenen Nederlanders onder woorden en leverde meer dan € 5 miljoen op voor Giro555.

Dankzij deze enorme solidariteit bracht de actie uiteindelijk ruim € 208 miljoen op. Daarmee werd het de grootste Giro555-actie uit de geschiedenis.

Eerst noodhulp, daarna wederopbouw

In de eerste dagen en weken stond het redden van levens centraal. De hulporganisaties boden medische zorg, schoon drinkwater, voedsel, tijdelijke opvang en bescherming aan mensen die alles waren kwijtgeraakt.

Toen de ergste nood voorbij was, begon een jarenlange periode van herstel. De hulporganisaties achter Giro555 ondersteunden getroffen gemeenschappen bij de wederopbouw van woningen, scholen, gezondheidsvoorzieningen en waterpunten. Ook kregen mensen ondersteuning om opnieuw een inkomen op te bouwen. Vissers ontvingen nieuwe boten en netten, boeren kregen ondersteuning om hun land weer in gebruik te nemen en ondernemers werden geholpen hun bedrijf opnieuw op te starten.

Hulp die verder ging dan herstel

De hulp richtte zich niet alleen op wat verloren was gegaan, maar ook op de toekomst. Er werd geïnvesteerd in onderwijs, gezondheidszorg, trainingen en rampenvoorbereiding. Gemeenschappen kregen ondersteuning om sterker en beter voorbereid te zijn op toekomstige rampen.

De hulporganisaties werkten daarbij samen met lokale partners, overheden en getroffen gemeenschappen. Daardoor sloten projecten aan op de behoeften van mensen zelf en konden resultaten ook na afloop van de actie blijven bestaan.

De impact van de actie

De hulpverlening liep meerdere jaren door en bereikte naar schatting ongeveer drie miljoen mensen. Mensen kregen weer toegang tot huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg, schoon drinkwater en mogelijkheden om opnieuw in hun levensonderhoud te voorzien. Dankzij de steun van heel Nederland kregen getroffen gezinnen de kans om hun leven opnieuw op te bouwen.

Eindrapportage:

Lees hier de eindrapportage van deze actie

Interviews, 20 jaar na de tsunami:

20 Jaar na de tsunami: Reflecties van Tineke Ceelen (2024)
20 Jaar na de tsunami: reflecties van Dick Loendersloot (2024)

Benefietlied ‘Als je iets kan doen’

De Artiesten voor Azië brachten met hun benefietlied ‘Als je iets kan doen’ 5 miljoen euro op voor Giro555. Het werd de bestverkochte single van 2005 en stond vier weken op nummer 1. Hoe kwam het nummer in 2024 zó snel na de tsunami tot stand?

Bekijk het in dit item van de NOS.